Du hạc sinh, chuyện ở chuyện về
Hạc xong, trong đầu bất cứ du hạc sinh nào cũng xuất hiện câu hỏi ở hay về? Tất nhiên du hạc ở đây là 4-5 năm trở lên, quen hết đường đi nước bước, ngôn ngữ, văn hóa bản địa, chứ hẻm phải 12 tháng hay 24 tháng kiểu Tony, vừa chuẩn bị quen biết từng hàng cây góc phố ở Luân Đôn, Pa Ri, Niu Ooc, Sít Ni, Meo Bềnh, Am Tẹc Đam ….thì chương trình đã xong. Các chương trình Tony theo học này thật ra là 1 cách xuất khẩu giáo dục của các nước, họ muốn lấy tiền và Tony muốn có bằng, nên cứ đến hẹn lại lên, ví dụ 1 số nước họ có chương trình 12 tháng để xong 1 cái master, họ cấp visa đúng 12 tháng, nên Tony phải về. Hạc yếu mạnh gì cũng cho về. Dù mình viết sai tè le, mấy thầy vẫn châm chước cho qua, giống mấy thầy ĐH ở VN, du học Lào, Campuchia có viết sai chút thì cũng ưu tiên cho tốt nghiệp để bạn ấy về còn xây dựng đất nước, tiếng Việt có phải tiếng mẹ đẻ của các bạn ấy đâu.
Giờ coi lại luận ven của Tony ở Há Vợt, đọc lại thấy sai chính tả lỗi chia động từ, vậy mà mấy thầy khen excellent với outstanding không. Hồi đó mình ảo tưởng, nghĩ là giỏi thiệt, cái mới nộp đơn vô toàn mấy công ty phố Uôn (phố Wall), nhưng nó hẻm gọi, rồi xuống mấy công ty nhỏ hơn, cũng hẻm ai gọi. Giấc mơ “làm hãng xuyên quốc gia vẫy vùng thiên hạ” hem thành, cái Tony ra chợ Boston ngồi “làm neo”, nhưng được mấy bữa thì đau lưng quá nên xách gói về, trở thành nhơn tài về nước. Nhơn tài gì trời, xin việc ngon ở bển hem được, cũng hem chịu lao động chân tay mới mò về đó chớ. Về VN, trí tuệ lèo tèo, tự mở làm không nổi mà đi xin việc không ai thèm nhận, nhưng được cái an ủi là sẽ có người mắng là Việt Nam không trọng dụng nhơn tài (há há, là mình á, xin việc không được do dở chứ VN nào không trọng dụng).
Nhóm du hạc kiểu Tony thường đã Đại học ở VN rồi mới đi làm thạc sĩ. Kiếm cái Tóp-phô (TOEFL) 90 hay cái Ai-Eo-s (IELTS) 6.5 là đi, ở bên kia chứ suốt ngày lên mạng đọc báo Việt Nam chứ đọc tiếng Anh nhức đầu. Nhóm Tony đâu cả chục bạn cùng sang, cùng thuê 1 nhà, cùng hạc 1 lớp. Vào giờ thảo luận tụm nhau ngồi 1 góc, bày đặt nói tiếng Anh 1 lúc ông thầy vừa xách đít đi là chuyển qua nói tiếng Việt cho phẻ. Ăn đồ Tây nói ớn, nên thay nhau nấu bún bò Huế, mắm tôm mắm ruốc kho lên nghi ngút, cũng mở tivi VTV qua máy vi tính coi cười ha hả, nhà cửa bầy hầy, cỏ ở vườn cao lút đầu chứ không thuê cắt cỏ hay trồng bông trồng hoa gì. Không dám ở homestay với Tây vì nó kỹ tính, sạch sẽ quá mệt. Nhóm này về nước thường thành công vì văn hóa Việt không quên mấy. Nên hòa nhập tốt. Vẫn lái xe máy chạy ầm ầm, vẫn quan niệm đèn vàng là dấu hiệu tăng tốc trước khi đèn đỏ. Nên xin việc ngon lành, đi đâu gặp, ai nấy đều nể với khả năng nói ngoại ngữ rất nhanh dù phát âm vẫn dùng lưỡi đánh ra chữ chứ không từ lồng ngực 1 cách tự nhiên như Tây. Và cũng hay nói, hồi tôi ở bển….(Tony là 1 ví dụ, ở có 1 năm mà cứ nói hồi tôi ở bển hoài).
Còn nhóm 4, 5 năm trở lên, thường thì họ sang từ lúc 18 tuổi, hạc cử nhân, có thể hạc thêm đến tiến sũy. Trải qua cuộc sống sinh viên thật sự y chang như sinh viên bản xứ nên khoảng 3-4 năm là bắt đầu hòa nhập với xã hội. Sau chục năm thì y chang, chỉ có điều phát âm còn cứng, nghe kỹ vẫn nhận ra, chỉ có nhóm qua trước 15 tuổi thì nói bẻ miệng được y chang như Tây. Nên đứa nào đi sớm thì khả năng ở lại làm việc cũng cao hơn, do ngôn ngữ tốt hơn, hoà nhập tốt hơn. Nhưng đi sớm cũng có bất lợi là nó hẻm có tình cảm nhiều với cha mẹ, anh em. Thế hệ đi nước ngoài từ nhỏ hay sinh ra ở đó, người ta gọi là thế hệ chuối, “banana generation”, tức chủng da vàng nhưng suy nghĩ hành động gì đều như người da trắng. Nhóm này nghe nhạc Tây, ăn hamburger hay fastfood, không thèm ăn ốc hay uống nước rau má, mỗi lần kêu tụi nó ăn thì tụi nó chỉ nói give it a try. Và suy nghĩ đơn giản, thẳng ruột ngựa kiểu Mỹ trắng, không có nói móc méo hay thâm thuý tầng tầng lớp lớp như chúng ta được. Cũng không có tư duy chơi vài bữa là “tôi ghét nhất là, tôi cạch mặt ngay”, nay yêu mai ghét, nay quyết tâm mai bỏ cuộc xoành xoạch như thế hệ lớn lên ở trong nước.
Có anh bạn tên Q, ra đi từ năm 18 tuổi, tiến sĩ kinh tế. Kinh nghiệm thương trường dạn dày. Gót giày gõ mòn hết ở mọi góc phố tài chính thế giới. Anh tự hào về bản lĩnh kinh doanh và vốn sống của mình lắm. Cơn sốt nào cũng trải qua. Bong bóng nào cũng dự đoán được. Bỗng dưng 1 ngày lòng thấy buồn, muốn đem cục tiền về nước đầu tư làm ăn, 1 phần cũng vì bên Mỹ giờ cũng khó mần. Gặp anh, Tony nói thôi về nghỉ ngơi ăn ốc hát karaoke cho vui đi chứ làm cái gì, anh bị chuối hóa mất rồi, về làm ăn khó lắm. Ảnh trề môi, nói mày cứ coi thường anh, cái đầu đầy sạn như thế này, anh không lừa ai thì thôi chứ đứa nào lừa được anh.
Nửa đêm anh vừa xuống sân bay, bị ngay 1 thằng taxi ở Sài Gòn chém đẹp. Nó chở từ Tân Sơn Nhất về khách sạn ở Q.Bình Thạnh mà đâu 3 tiếng đồng hồ, anh nói sao nó chở tao đi lòng vòng, chở tao đi qua Thủ Thiêm, rồi tới Thủ Đức, rồi tới Thủ Thừa, Thủ Dầu Một ….Đầu tiên tao mãi coi quê nhà đổi mới, tao thấy thích thú, nhưng một hồi tao thấy sợ, tao nhớ đâu có xa vậy, cái tao bắt đầu thủ ….võ. Lỡ tâm sự với nó là 20 năm anh chưa về quê và đang đem tiền về nước đầu tư, cũng thêm thắt chút đỉnh kiểu Việt Kiều quen miệng, sợ nói ít tiền người ta khinh. Sống ở xứ người lâu năm, bản năng tồn tại khiến nhiều người hình thành phản xạ nói thêm kiểu mình rất có trình độ và rất giàu có, gọi là Nổ. Tony nói cũng may, chứ nó đưa anh ra bãi đất hoang rồi …thủ tiêu, không thì kéo đồng bọn gái đẹp dàn cảnh mát xa …thủ zâm là toi đời trai anh rầu. Cuối cùng anh cũng về được khách sạn với 2 triệu tiền cước. Anh nói, đúng là về VN, mới thật sự là hạc. Anh vốn thích hạc.
Rồi anh tham gia vào thị trường chứng khoán, quánh lên quánh xuống cắt lỗ chốt lời khí thế, đòn bẩy đòn biếc gì anh cũng áp dụng, các định luật quy tắc gì anh cũng lôi ra. Cuối cùng, anh thất bại cay đắng, nói sao chứng khoán ở xứ mình lạ quá, chưa có trong lịch sử chứng khoán thế giới nên anh phán đoán hẻm được, nhưng vui mừng vì có thêm bài hạc. Rồi anh đầu tư mua bất động sản, phân tích đạo hàm ghê lắm, giá cứ đáy là anh mua, vì đáy rồi sẽ lên theo đồ thị hình sin, ai ngờ ở thị trường của ta có thêm khái niệm “thủng đáy”, “phá vỡ đáy cũ, tạo lập đáy mới”, rồi nó bất động như chính tên gọi của nó, anh được thêm bài hạc. Số tiền cuối cùng còn lại, anh hùn hạp làm ăn với ông anh họ, chén chú chén anh thề thề thốt thốt, rồi tan vỡ, cãi lộn như giặc, không nhìn mặt nhau, anh lại có thêm bài hạc. Sau 2 năm, anh thất thểu trở về nước Mỹ mến thương với 0 đồng và 1 sấp các bài hạc. Cái mặt méo xẹo dài như cái bơm và cái quần đùi co dãn lò xo tới háng.
May mà còn có cái che thân. Ai biểu 20 năm trời hẻm về nước chi cha nội!
